‘Ik gebruik wel 17 aardes!’ Roept 1 van de leerlingen als hij de uitslag ziet. Hij trekt meteen een conclusie: ‘komt dat omdat ik 2 keer per jaar naar mijn familie in China vlieg?’ ‘Ik gebruik 2 aardes, we doen thuis ook heel veel aan duurzaamheid maar eigenlijk heb ik nog 1 aarde teveel’, peinst een ander. Een paar leerlingen weet haarfijn uit te leggen wat de test bedoelt met ‘teveel aardes’:  ‘Dat je eigenlijk teveel grondstoffen gebruikt en meer consumeert dan de aarde te bieden heeft.’ Een mooie conclusie waar we nog veel meer mensen bewust van moeten maken.

Ik sta voor de klas en 1e jaars havo leerlingen hebben zojuist hun eigen footprint test ingevuld tijdens een les over duurzaamheid. Deze lessen zijn onderdeel van het bewustwordingsprogramma voor middelbare scholen die wij namens Slim Opgewekt Scholen aanbieden. Voor de les vroeg ik mezelf het volgende nog af: is duurzaamheid een nietszeggend containerbegrip voor deze leerlingen? Maar in de les laten de leerlingen het duidelijk merken: niet volgens deze jongeren, want zij weten heel goed te omschrijven dat het niet zo goed gaat met de aarde en dat er de komende jaren heel wat moet gebeuren. Ze hebben dus heel goed door dat het ook vooral op hen aankomt. Zij zijn degenen die nog lang op de aarde rondlopen en een verschil kunnen maken.

Wat ik me ook afvroeg: kun je jongeren tussen 12 en 18 jaar überhaupt wel fascineren over duurzaamheid? In de lessen die wij geven merken we, door in gesprek te gaan, duidelijk dat de leerlingen duurzaamheid meer vanzelfsprekend gaan vinden. We laten ze inzien dat ze zelf veel invloed kunnen uitoefenen op hun eigen levensstijl en welke impact het heeft op de aarde. Dat ze zelf dus ook de controle kunnen pakken door actie te ondernemen.

Over afval weten ze al veel, minder plastic gebruiken en scheiden is natuurlijk niks nieuws. De meesten hebben zelfs al het veelbesproken filmpje gezien van de duiker die door de plastic soep probeert te zwemmen. Ondanks dat ze het kennen, blijft het filmpje fascineren en vallen monden open als ik het filmpje start. Het goede nieuws dat een jonge Nederlander (Boyan Slat red.) onlangs startte met een grote schoonmaak van plastic in de grote oceanen, maakt de leerlingen enthousiast. Ik spoor ze aan: wie weet zit er in deze klas ook wel een nieuwe Willie Wortel die een duurzame uitvinding maakt. Echte duurzame oplossingen bedenken, behandelen we trouwens weer in een andere les van Slim Opgewekt Scholen.

Naast afval komen ook de onderwerpen voedsel, kleding, energie en datagebruik aan bod. Maar wat heeft YouTube, liken, googlen en streamen met het milieu en energie te maken? De foto van de binnenkant van een groot datacenter lijkt voor de leerlingen op een vreemd ruimteschip. Maar als ze horen dat er wel 200 liter water gebruikt wordt bij het afkoelen van een datacenter om 1 filmpje van 1 gigabite te downloaden, vallen ze even van hun stoel.

Uiteraard besteedden we veel aandacht aan: ‘wat kun jij eigenlijk zelf doen om alles een beetje te minderen?’ Alternatieve en duurzamere keuzes zoals korter douchen, vaker met de fiets en minder vlees eten zijn handige tips waar ze zelf mee komen. Het zet ze in ieder geval aan het denken om minder aardes te krijgen, als ze later weer een keer die zelfde test gaan doen. En dat is nu precies het doel. Als aan het eind van de les een leerling naar mij toekomt met: ‘Het was heel gaaf en veeeeeel leuker dan de gewone aardrijkskunde les!’ heb ik mijn doel weer behaald. Bewustmaken. Een heel belangrijk en ook het leukste onderdeel van onze aanpak van verduurzamen.

 

*De gebruikte test is van De Verborgen Impact.